Điện sinh hoạt có 'gánh' giờ cao điểm?

Người dùng lo hóa đơn tiền điện tăng kép

Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) mới đây đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm mới từ 17 giờ 30 - 22 giờ 30, từ thứ hai đến thứ bảy ngay trong tháng 6, nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện trong mùa nắng nóng. Hiện nay, giờ cao điểm được tính theo hai khung gồm từ 9 giờ 30 - 11 giờ 30 và 17 - 20 giờ, từ thứ hai đến thứ bảy. Như vậy, so với quy định hiện tại, giờ cao điểm sẽ tập trung chủ yếu vào buổi tối, thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh nhất trong ngày.

Trao đổi với Thanh Niên, nhiều bạn đọc bày tỏ lo ngại việc dồn giờ cao điểm vào buổi tối có thể khiến chi phí điện sinh hoạt tăng mạnh, bởi đây là khung thời gian sinh hoạt chính của đa số gia đình. Bà Minh Phương (P.Tây Thạnh, TP.HCM) chia sẻ: "Sau 17 giờ 30 là thời gian sinh hoạt của cả gia đình: nấu ăn, tắm rửa, xem truyền hình, sử dụng máy lạnh, máy giặt… Ban ngày mọi người đều đi làm, đi học, nhà cửa đóng kín. Nếu tăng giá điện tập trung vào buổi tối thì hóa đơn tiền điện có tăng gấp 2 - 3 lần so với hiện nay không?".

Ông Trần Đình Khánh (xã Hàm Thuận Nam, tỉnh Lâm Đồng) lo lắng: "Gia đình tôi trồng thanh long, chủ yếu thắp sáng vào ban đêm. Nếu tiền điện giờ cao điểm dồn hết vào buổi tối thì chi phí sản xuất của nhà vườn sẽ tăng rất cao".

Ảnh: N.A

Đây cũng là tâm trạng chung của rất nhiều người trong những ngày qua. Nỗi lo này là có thể hiểu được bởi hiện nay giá bán lẻ điện bình quân khoảng 2.204 đồng/kWh, trong khi giá điện giờ cao điểm cao hơn khoảng 1,46 - 2,4 lần giá bán lẻ điện bình quân.

Trước những băn khoăn trên, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM, khẳng định: giá điện theo khung giờ cao điểm chỉ áp dụng đối với khách hàng ngoài mục đích sinh hoạt như sản xuất, kinh doanh và có lắp công tơ điện 3 giá. Người dân sử dụng điện sinh hoạt vẫn áp dụng biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt 6 bậc như hiện nay. "Theo Quyết định 963 của Bộ Công thương, khung giờ cao điểm được kéo dài thêm 2 tiếng vào buổi tối và bỏ 2 tiếng cao điểm buổi sáng. Tuy nhiên, tổng thời gian áp dụng giờ cao điểm vẫn giữ khoảng 5 tiếng mỗi ngày. Việc điều chỉnh chủ yếu nhằm chuyển trọng tâm tiêu thụ điện từ ban ngày sang buổi tối", ông Kiên giải thích thêm.

Tuy vậy, ông Kiên cũng lưu ý rằng dù hộ gia đình không áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, nguy cơ "nhảy bậc" trong mùa nắng nóng vẫn rất dễ xảy ra do nhu cầu sử dụng điện tăng cao. "Đối với hộ gia đình, giá điện ban ngày và ban đêm hiện không khác nhau. Tuy nhiên, người dân nên sử dụng điện tiết kiệm để tránh bị nhảy bậc, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng mạnh trong mùa nắng nóng. Với khách hàng sản xuất, kinh doanh, có thể giảm chi phí bằng cách chuyển các hoạt động tiêu thụ điện lớn sang giờ thấp điểm, hạn chế vận hành máy móc công suất lớn vào giờ cao điểm", ông Kiên nhấn mạnh.

Giờ cao điểm chỉ áp dụng với điện sản xuất, kinh doanh

TS Nguyễn Duy Khiêm, Trường ĐH Quy Nhơn (Gia Lai), giải thích thêm: chính sách mới chủ yếu tác động đến những đối tượng lắp đồng hồ điện 3 giá. Trong số này thì đối tượng sản xuất ít bị ảnh hưởng vì thời gian từ 17 giờ 30 - 22 giờ 30 là giờ nghỉ của nhiều đơn vị. Đối tượng bị tác động nhiều là các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, vui chơi, giải trí, trung tâm mua sắm…, chủ yếu các loại hình kinh tế đêm. Đặc biệt các thành phố lớn, du lịch, sản xuất nông nghiệp có sử dụng điện thắp trong nhà kính, chong đèn trồng thanh long…

Cụ thể với khách hàng trồng thanh long dùng điện ban đêm, ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam, cho biết những người này thuộc đối tượng giá sản xuất. Thông tư 60 về thực hiện giá bán điện của Bộ Công thương quy định, nếu khách hàng sử dụng điện cho mục đích sản xuất, kinh doanh có trạm biến áp chuyên dùng từ 25 kVA trở lên hoặc có sản lượng điện trung bình 3 tháng liên tục từ 2.000 kWh/tháng trở lên, được áp dụng giá bán điện theo thời gian (3 giá).

ẢNH: NHẬT THỊNH

"Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sử dụng điện nếu có ảnh hưởng, chủ yếu tập trung nhóm khách hàng bắt buộc phải mua điện 3 giá. Việc điều chỉnh này nhằm thay đổi hành vi sử dụng điện và khuyến khích khách hàng áp dụng các giải pháp giảm tiêu thụ điện từ lưới quốc gia vào giờ cao điểm cũng như thực hiện các biện pháp tiết kiệm điện, lắp đặt điện mặt trời (ĐMT) mái nhà có kết hợp lưu trữ. Mục tiêu là giúp điều hòa biểu đồ phụ tải, đặc biệt trong mùa nắng nóng góp phần cung cấp nguồn điện an toàn, ổn định", ông Bùi Quốc Hoan nhấn mạnh.

TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng của Hội đồng khoa học Tạp chí Năng lượng VN, cũng cho rằng việc thay đổi các khung giờ tính giá điện buộc người dùng phải thay đổi để thích nghi, cụ thể ở đây là khách hàng sản xuất, kinh doanh. Ông Hoạch phân tích: nếu như cách đây chục năm, đỉnh phụ tải thường xuất hiện vào ban ngày gắn với hoạt động sản xuất công nghiệp, thì nay với sự tham gia của hệ thống ĐMT khiến nguồn cung ban ngày trở nên dồi dào hơn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ điện sinh hoạt vào buổi tối tăng mạnh, lại là khung giờ không có nắng, khiến cho thời điểm phải dùng điện nhiều luôn rơi vào khung giờ từ 17 giờ 30 - 22 giờ 30. Và đây cũng là quãng thời gian "căng" nhất của hệ thống điện.

"Việc giữ khung giờ như cũ sẽ khiến hệ thống điện gánh chi phí rất lớn mà không có công cụ để điều tiết người dùng. Đồng thời nếu không dịch chuyển giờ cao điểm tối sẽ khiến hệ thống điện phải huy động nguồn có chi phí cao trong thời gian ngắn. Vì thế, việc điều chỉnh khung giờ này không chỉ phù hợp về mặt kỹ thuật, mà còn có tác động lớn để thay đổi hành vi tiêu dùng điện khi chi phí sử dụng không chỉ phụ thuộc vào lượng tiêu thụ mà còn là thời điểm sử dụng. Với việc điều chỉnh mới này, doanh nghiệp cần tối ưu hệ thống, từ quản lý năng lượng, đầu tư công nghệ và có giải pháp như lưu trữ điện năng, điều khiển phụ tải nhằm thích ứng linh hoạt hơn với hệ thống điện đang có nhiều thay đổi", TS Nguyễn Huy Hoạch nói.

Tăng tốc với ĐMT mái nhà có lưu trữ

Tuy nhiên, với tình hình thời tiết cực đoan, nắng nóng gia tăng, việc điều chỉnh phụ tải, đổi giờ cao điểm sử dụng điện mới là giải pháp tình thế. Tối 24.5, NSMO cho biết đã lệnh khởi động các tổ máy chạy dầu đắt tiền gồm S1, S2 Ô Môn I (chạy dầu FO) để bảo đảm khả dụng cho hệ thống điện quốc gia và hòa lưới trước 7 giờ sáng ngày 25.5 để đáp ứng điện giờ cao điểm.

Nắng nóng gay gắt diện rộng tiếp tục bao trùm nhiều khu vực trên cả nước khiến hệ thống điện quốc gia đang chịu áp lực rất lớn do nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh, đặc biệt tại miền Bắc. Số liệu của NSMO cho thấy nguy cơ thiếu hụt nguồn điện trong giờ cao điểm đang hiện hữu nếu phụ tải tiếp tục tăng cao trong những ngày tới.

Theo thông tin từ NSMO, ngày 24.5 là chủ nhật, song nhu cầu sử dụng điện cả nước vẫn duy trì ở mức rất cao. Công suất phụ tải toàn quốc trong cao điểm chiều đạt 47.854 MW, tương đương khoảng 90% mức tiêu thụ của một ngày làm việc bình thường và là mức cao nhất từng ghi nhận trong một ngày chủ nhật. Riêng miền Bắc đạt công suất cực đại 24.722 MW, tăng 16% so với chủ nhật tuần trước.

Trước đó, ngày 23.5, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt 53.512 MW vào lúc 13 giờ 45, trong khi sản lượng tiêu thụ điện toàn quốc lên tới 1,116 tỉ kWh. Dù rơi vào ngày thứ bảy, công suất cực đại khu vực miền Bắc vẫn đạt 26.562 MW lúc 22 giờ 20, xác lập mức kỷ lục mới của năm nay, cao hơn 143 MW so với đỉnh phụ tải ghi nhận ngày 15.5 trước đó. Sản lượng tiêu thụ điện của ba miền Bắc, Trung, Nam lần lượt đạt 551 triệu kWh, 105 triệu kWh và 460 triệu kWh, tương ứng chiếm 49,4%, 9,4% và 41,2% tổng sản lượng điện toàn quốc.

Đáng nói, tình trạng nắng nóng được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài. Hôm qua 25.5, phía bắc có nơi nhiệt độ vượt ngoài 40 độ C. Nam bộ và TP.HCM tuy có mưa giải nhiệt nhưng thời tiết vẫn hết sức oi bức.

Nắng nóng, tiêu thụ điện nhiều, giải pháp ĐMT mái nhà có lưu trữ được nhiều chuyên gia đề cập như giải pháp hữu ích trong giai đoạn này. TS Nguyễn Duy Khiêm nhấn mạnh trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao để phục vụ phát triển kinh tế và ứng phó với thời tiết nắng nóng kéo dài, cần đẩy mạnh các chính sách khuyến khích những loại hình quy mô nhỏ và xã hội hóa dễ dàng như ĐMT mái nhà. Chính sách điện giờ cao điểm với giờ thấp điểm hiện nay chưa giải quyết tốt vấn đề nguồn cung. Giờ thấp điểm từ nửa đêm về sáng thì không mấy người vui chơi giải trí hoặc trong sản xuất có thể tăng ca. Đặc biệt các công ty, xí nghiệp, công sở sử dụng điện nhiều nhất trong giờ hành chính. "Nếu có chính sách đủ tốt về ĐMT mái nhà thì sẽ giảm tải một lượng đáng kể nguồn cung từ điện lưới quốc gia. Đây cũng là một giải pháp hiệu quả cho bài toán an ninh năng lượng. ĐMT mái nhà có lưu trữ sẽ là giải pháp tối ưu nhằm giảm áp lực hệ thống vào giờ cao điểm", ông Khiêm nhấn mạnh.

TS Ngô Đức Lâm, chuyên gia năng lượng, nguyên Phó viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công thương), cũng ủng hộ việc áp dụng cơ chế giá của giờ cao điểm cao nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng, đảm bảo an toàn điện. Qua đó, đối tượng khách hàng dùng điện sản xuất, kinh doanh có thể điều chỉnh giờ làm cho phù hợp hơn để tránh phải trả tiền điện giá cao. Ông Lâm nói thẳng: trong giai đoạn hiện nay, không chỉ điện là vấn đề an ninh năng lượng nói chung mà bao gồm cả xăng dầu là cực kỳ quan trọng và nhạy cảm. Đặc biệt trong bối cảnh VN đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, đồng nghĩa với nhu cầu tiêu thụ điện sẽ còn tăng cao. Việc bổ sung nguồn điện cần có thời gian nên việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả là rất quan trọng. Vì thế, bên cạnh các dự án quy mô lớn mang tầm chiến lược, cần thiết có những chính sách thúc đẩy các nguồn cung điện quy mô nhỏ, ĐMT có lưu trữ và năng lượng tái tạo nói chung. Bên cạnh đó, cơ chế giá điện 2 thành phần cũng được tiến hành nhanh thì hiệu quả mới cao được.